വേരുകൾ അറ്റപ്പോൾ

പകൽ മുഴുവൻ അയൽപക്കത്തെ മാവിൻതോട്ടത്തിൽ കായ്കൾ ശേഖരിക്കുന്ന പണി കഴിഞ്ഞു തളർന്നു വീട്ടിലെത്തിയ രാഘവന്റെ മുഖത്തേക്ക് ആങ്ങള വേണു നോക്കിയത് ഒരൽപ്പം ഗൗരവത്തോടെയായിരുന്നു. “അല്ലടാ വേണു, കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച നമ്മൾ ആട്ടിയെടുത്ത രണ്ടു കടുപ്പത്തെ എണ്ണ മുഴുവൻ നീ താഴത്തെ അങ്ങാടിയിലെ ഹംസയുടെ കടയിൽ അല്ലേ കൊടുത്തത്? ഞാൻ ഇന്ന് അയാളെ വഴിയിൽ വെച്ചു കണ്ടപ്പോൾ പൈസയുടെ കാര്യം ചോദിച്ചപ്പോഴാണ് അറിയുന്നത് അവിടെയൊന്നും നീ എണ്ണ കൊടുത്തിട്ടില്ല എന്ന്! ഇത്രയും കാലമായി നമ്മൾ വിശ്വസിച്ചു കൊടുക്കുന്ന കടയല്ലേ അത്? ആവശ്യത്തിന് അവൻ അങ്ങോട്ട് കടം തരുന്നതുമല്ലേ? വേറെ എവിടെയെങ്കിലും കൊണ്ടുപോയി കൊടുക്കേണ്ട കാര്യമുണ്ടായിരുന്നോ നിനക്ക്?” അനുജന്റെ മുഖത്തേക്ക് അല്പം പരിഭവത്തോടെയും അതിലേറെ ഉത്കണ്ഠയോടെയും രാഘവൻ നോക്കി. എന്നാൽ വേണു ഒന്നും പറയാതെ വെറുതെ ഒന്ന് പുഞ്ചിരിക്കുക മാത്രം ചെയ്തു. അന്നേരം വീടിന്റെ ഉമ്മറത്തേക്ക് ഇറങ്ങിവന്ന വേണുവിന്റെ ഭാര്യ അനിതയാണ് അതിനു മറുപടി പറഞ്ഞത്: “അത് ഏട്ടാ, ആ എണ്ണ വേറെ എങ്ങും കൊടുത്തതല്ല. എന്റെ വീട്ടിലെ പൂജയ്ക്കും മറ്റു ആവശ്യങ്ങൾക്കുമായി എന്റെ അച്ഛൻ വന്നപ്പോൾ എടുത്തു കൊണ്ടുപോയതാണ്. ഇവിടെ അതിനൊന്നും കുറവില്ലല്ലോ എന്ന് കരുതി അച്ഛൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ അമ്മ താൻ കൊടുത്തതാണ്.” വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് ഏതാനും മാസങ്ങൾ മാത്രം ആയ അനിത, ആ തറവാടിന്റെയും വേണുവിന്റെയും കാര്യങ്ങളിൽ അധികാരം സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് രാഘവൻ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു എങ്കിലും, തങ്ങളേക്കാൾ സാമ്പത്തികമായി ഉയർന്ന വീട്ടിലെ കുട്ടിയായതിനാൽ അമ്മയും അനുജനും അവൾ പറയുന്നത് കണ്ണടച്ച് അനുസരിക്കാറാണ് പതിവ്.

രാഘവൻ കൂടുതൽ ഒന്നും ചോദിക്കാതെ നിശ്ശബ്ദനായി അകത്തേക്ക് നടന്നു. വഴിയിൽ വെച്ച് ഭാര്യ സുഭദ്ര അവന്റെ കയ്യിലേക്ക് ചൂടുചായ നീട്ടി. ആ മുഖത്ത് തെളിഞ്ഞുനിന്ന സങ്കടവും അസ്വസ്ഥതയും രാഘവൻ ഒരു നോട്ടം കൊണ്ട് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. പകൽ മുഴുവൻ ആ വീട്ടിൽ അമ്മായിയമ്മയുടെയും നാത്തൂന്റെയും കുറ്റപ്പെടുത്തലുകളും മാറ്റിനിർത്തലുകളും സഹിക്കുന്ന സുഭദ്രയുടെ വേദന രാഘവന് നന്നായി അറിയാമായിരുന്നു. വാക്കുകളേക്കാൾ അവരുടെ നിശ്ശബ്ദമായ കണ്ണുകളായിരുന്നു പരസ്പരം കാര്യങ്ങൾ കൈമാറിയിരുന്നത്. സ്കൂൾ വിട്ടെത്തിയ മക്കൾക്ക് സുഭദ്ര പലഹാരം നൽകുന്നത് നോക്കിനിൽക്കെ, പെട്ടെന്നാണ് അമ്മ ശാന്തമ്മ വരാന്തയിലേക്ക് ഇറങ്ങിവന്ന് രാഘവനോട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങിയത്: “രാഘവാ, നീയിങ്ങനെ ദിവസവും കൂലിപ്പണി എടുത്തു കൊണ്ടുവരുന്ന കാശ് മുഴുവൻ മക്കൾക്ക് മിഠായി വാങ്ങാനും വീട്ടുചെലവിനും കൊടുത്ത് നശിപ്പിച്ചാൽ എങ്ങനെയാ? പഴയപോലെയല്ല, വേണുവിനും ഇപ്പോൾ ഒരു കുടുംബമായി. നാളെ അവർക്കൊരു കുട്ടിയുണ്ടാകും. നിന്റെ മക്കളുടെ കാര്യം നീ തന്നെ തനിയെ നോക്കേണ്ടി വരും. പറമ്പിലെ വരുമാനമൊക്കെ നീ പണ്ടേ അനുഭവിക്കുന്നതല്ലേ? ഇനി അല്പം കരുതൽ നല്ലതാണ്.” അമ്മയുടെ ആ വാക്കുകൾ രാഘവന്റെ നെഞ്ചിൽ ഒരു വലിയ മുള്ളുപോലെ തറഞ്ഞു. ഇത്രയും കാലം താൻ ചോരനീരാക്കി അധ്വാനിച്ചുണ്ടാക്കിയ പണം കൊണ്ട് ഈ വീടും അനുജന്റെ പഠിപ്പും കല്യാണവും വരെ നടത്തിയിട്ടും, ഇപ്പോൾ താൻ ഇല്ലാത്ത സമ്പാദ്യം ഉണ്ടാക്കുന്നു എന്ന് അമ്മ കരുതുന്നത് കേട്ട് അവൻ തകർന്നുപോയി.

അമ്മയുടെ വാക്കുകളിലെ വിഷം രാഘവന് മനസ്സിലായെങ്കിലും അവൻ ഒന്നും തിരിച്ചു പറഞ്ഞില്ല. “നീ വിചാരിക്കും പോലെ അല്ല രാഘവാ,” ശാന്തമ്മ വീണ്ടും തുടർന്നു, “ഇന്ന് അനിതമോളുടെ അച്ഛൻ വന്നപ്പോഴാ പറയുന്നത്, ഈ പറമ്പിലെ അടയ്ക്കയും കുരുമുളകും വിറ്റാൽ തന്നെ മാസം നല്ലൊരു തുക കിട്ടുമെന്ന്. ഇത്രയും കാലം ഇതിന്റെയൊക്കെ ആദായം മുഴുവൻ നീ തന്നെയല്ലേ എടുത്തത്? അപ്പോൾ നിന്റെ കൂലിപ്പണിയുടെ കാശും പറമ്പിലെ വരുമാനവും ചേർത്ത് നല്ലൊരു തുക നീ ബാങ്കിൽ ഇട്ടിട്ടുണ്ടാകും എന്ന് അനിതമോൾ കളി പറഞ്ഞപ്പോഴാണ് ഞാൻ ഓർത്തത്!” വലിയൊരു കണ്ടുപിടുത്തം നടത്തിയ ഭാവത്തിൽ അമ്മ പറയുമ്പോൾ രാഘവന്റെ കണ്ണുകൾ ചെന്നത് അല്പം മാറിനിന്നിരുന്ന വേണുവിന്റെയും അനിതയുടെയും മുഖത്തേക്കായിരുന്നു. അവരുടെ മുഖം ഭയം കൊണ്ടും അമർഷം കൊണ്ടും വിളറി വെളുത്തിരുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ പറമ്പിലെ വിളവുകൾ അത്രയും വിറ്റ് വേണു സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പണം മാറ്റുകയായിരുന്നു എന്ന് അമ്മയ്ക്ക് മനസ്സിലായിരുന്നില്ല. സ്വന്തം അധ്വാനത്തെയും സത്യസന്ധതയെയും അവിശ്വസിച്ച കുടുംബത്തിന് മുന്നിൽ രാഘവൻ മൗനം പാലിച്ചു. എടുത്താൽ തീരാത്ത കടങ്ങൾ വരുത്തിവെച്ച് അച്ഛൻ മരിച്ചപ്പോൾ മുതൽ കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഉത്തരവാദിത്തവും തലയിലേറ്റിയതും, സ്വന്തം ആഗ്രഹങ്ങൾ മാറ്റിവെച്ച് അനുജനെ വളർത്തിയതും എല്ലാം ആ നിമിഷത്തിൽ അമ്മ മറന്നുപോയിരുന്നു.

തനിക്കെതിരെ ഉയർന്ന ആരോപണങ്ങളിലും അവിശ്വാസത്തിലും മനംനൊന്ത് രാഘവൻ അന്ന രാത്രി ഉറങ്ങിയില്ല. അവന്റെ കൂടെത്തന്നെ നിഴൽപോലെ സുഭദ്രയുമുണ്ടായിരുന്നു. “നമുക്ക് ഇവിടെനിന്നും മാറാം രാഘവേട്ടാ,” വളരെ പതുക്കെ സുഭദ്ര അവനോട് പറഞ്ഞു. “അവർക്കിപ്പോൾ നമ്മളെ ആവശ്യമില്ല. നിങ്ങളുടെ അധ്വാനത്തിന് അവർ കൊടുക്കുന്ന വില ഇതാണ്. ഇനിയും ഇവിടെ നിന്നാൽ നമ്മുടെ മക്കളുടെ ഭാവിപോലും ഇല്ലാതാകും. നമുക്ക് ഒരു ചെറിയ വാടകവീട്ടിലേക്ക് മാറാം.” ഭാര്യയുടെ വാക്കുകളിലെ ന്യായവും, അനുജന്റെയും അമ്മായിയമ്മയുടെയും മാറിയ മനോഭാവവും മനസ്സിലാക്കിയ രാഘവൻ അധികം ബഹളങ്ങൾക്കൊന്നും നിൽക്കാതെ തൊട്ടടുത്ത ആഴ്ച തന്നെ ആ തറവാട്ടു വീടിന്റെ പടിയിറങ്ങി. ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒരറ്റത്തുള്ള ചെറിയൊരു വാടകവീട്ടിലേക്ക് അവൻ കുടുംബത്തോടൊപ്പം താമസം മാറി. സ്വന്തം ചോരയെന്ന് കരുതിയവർ തള്ളിപ്പറഞ്ഞതിന്റെ വേദന ഉള്ളിലൊതുക്കി അവൻ വീണ്ടും കൂലിപ്പണിക്കായി ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചു.

വർഷങ്ങൾ മൂന്ന് കടന്നുപോയി. ആ കാലയളവിനുള്ളിൽ തറവാട്ടു സ്വത്തുക്കൾ പങ്കുവെക്കാൻ അമ്മയും വേണുവും തീരുമാനിച്ചു. ആകെയുള്ള വസ്തു മൂന്നായി തിരിച്ച്, ഒരു പങ്ക് രാഘവന് നൽകിയപ്പോൾ ബാക്കി രണ്ടു പങ്കും വീടും ഉൾപ്പെടെ അമ്മ വേണുവിന്റെ പേരിലേക്ക് എഴുതിക്കൊടുത്തു. അതറിഞ്ഞിട്ടും രാഘവൻ പ്രതികരിക്കാനോ തർക്കിക്കാനോ പോയില്ല. തനിക്ക് കിട്ടിയ ചെറിയ തരിശുഭൂമിയിൽ അവൻ വിയർപ്പൊഴുക്കി കൃഷി ചെയ്തു, മക്കളെ നല്ല നിലയിൽ പഠിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ മറുവശത്ത്, വേണുവിന്റെയും അനിതയുടെയും ആഡംബര ജീവിതവും കടം വാങ്ങലുകളും കാരണം തറവാട്ടിലെ അവസ്ഥ അനുദിനം മോശമായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അധ്വാനിക്കാൻ മടിയുള്ള വേണു പറമ്പിലെ വിളവുകളെയെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു. അനാവശ്യ ധൂർത്ത് കാരണം നാട്ടിലൊട്ടാകെ കടങ്ങൾ പെരുകി. ഒടുവിൽ കടക്കാർ വീടു കയറി ആക്രമിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലായപ്പോൾ, ശാന്തമ്മയ്ക്ക് സ്വന്തം തെറ്റുകൾ മനസ്സിലായിത്തുടങ്ങി.

ഒരു ദിവസം വൈകുന്നേരം, രാഘവന്റെ വാടകവീട്ടിലേക്ക് തേടിയെത്തിയത് അമ്മയുടെ സന്ദേശമായിരുന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അമ്മ തന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ് രാഘവനും സുഭദ്രയും മക്കളും തറവാട്ടു വീട്ടിലേക്ക് ചെന്നു. എന്നാൽ അവിടെ കണ്ട കാഴ്ച അവരെ ഞെട്ടിക്കുന്നതായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ സമൃദ്ധി നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന ആ വീടും പറമ്പും ഇന്ന് നാശത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. മതിലുകൾ തകർന്നു, പറമ്പ് കാടുപിടിച്ചു കിടക്കുന്നു, ഉമ്മറത്ത് ദാരിദ്ര്യവും കടബാദ്ധ്യതയും നിഴലിക്കുന്ന മുഖവുമായി അമ്മയും അനുജനും ഇരിക്കുന്നു. രാഘവനെ കണ്ടതും ശാന്തമ്മ ഓടിയെത്തി അവന്റെ കൈകളിൽ പിടിച്ച് കരയാൻ തുടങ്ങി: “മകനേ രാഘവാ… നീയായിരുന്നെടാ ഈ വീടിന്റെ വെളിച്ചം! നീ ഈ പടിയിറങ്ങിപ്പോയതോടെ ഞങ്ങളുടെ സകല ഐശ്വര്യവും നശിച്ചു. വേണു എല്ലാവർക്കും കടക്കാരനാണ്. അവൻ പണിയെടുക്കില്ല, പെണ്ണിന്റെ വാക്കും കേട്ട് സകലതും നശിപ്പിച്ചു. ഇത്രയും വരുമാനം തന്നിരുന്ന ഈ പറമ്പ് ഇന്ന് പട്ടിണിയിലാണ്. നിന്നെ തിരിച്ചുവിളിക്കാൻ ഞങ്ങൾക്ക് നാണക്കേടായിരുന്നു. ഇനിയും നീ വന്നില്ലെങ്കിൽ ഈ വീടും പറമ്പും കടക്കാർ കൊണ്ടുപോകും മോനേ… നീ തിരികെ വരണം!”

അമ്മയുടെ കരച്ചിലും വേണുവിന്റെ ദീനമായ നോട്ടവും കണ്ടിട്ടും രാഘവന്റെ മനസ്സിൽ യാതൊരു വികാരവും അലയടിച്ചില്ല. പണ്ട് താൻ ഇറങ്ങിപ്പോരുമ്പോൾ അനുഭവിച്ച നെഞ്ചുപൊട്ടുന്ന വേദന അവൻ ഓർത്തു. അവൻ അമ്മയുടെ കൈകൾ പതുക്കെ വേർപെടുത്തി. “ഞങ്ങൾ ഇറങ്ങുകയാണ് അമ്മേ,” വളരെ ശാന്തമായി രാഘവൻ പറഞ്ഞു. “എനിക്ക് എന്റെ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും ജീവിപ്പിക്കാൻ എന്നും അധ്വാനിച്ചേ മതിയാകൂ. എനിക്ക് വേറെ സമ്പാദ്യമോ നിക്ഷേപങ്ങളോ ഒന്നുമില്ലെന്ന് അമ്മയ്ക്ക് പണ്ടേ അറിയാമല്ലോ. പണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ഈ പറമ്പിലെ ആദായം കൊണ്ട് മാത്രം എനിക്ക് ജീവിക്കാമായിരുന്നു എന്ന് അമ്മ പറഞ്ഞത് ഞാൻ ഇപ്പോഴും ഓർക്കുന്നുണ്ട്. ആ ബാധ്യതയൊന്നും ഇനി എനിക്ക് വേണ്ട.” വെട്ടിത്തുറന്നുള്ള രാഘവന്റെ മറുപടി കേട്ട് ശാന്തമ്മയും വേണുവും തലതാഴ്ത്തി നിന്നുപോയി. പണ്ട് തങ്ങൾ പറഞ്ഞ വാഗ്ശരങ്ങൾ രാഘവന്റെ മനസ്സിൽ എത്രത്തോളം ആഴത്തിൽ തറച്ചിരുന്നു എന്ന് അവർ വൈകി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

തന്റെ വാക്കുകൾക്ക് മുന്നിൽ മറുപടിയില്ലാതെ നിൽക്കുന്ന അമ്മയെയും അനുജനെയും അവസാനമായി ഒന്നുകൂടി നോക്കി, രാഘവൻ സുഭദ്രയുടെയും മക്കളുടെയും കൈപിടിച്ച് ആ തറവാടിന്റെ പടിയിറങ്ങി. ഒരിക്കൽ വിശ്വസിച്ച് ഇറങ്ങിപ്പോയ തണലുകളിലേക്ക് വീണ്ടും മടങ്ങിപ്പോകാൻ അവൻ തയ്യാറല്ലായിരുന്നു. സ്വന്തം അധ്വാനത്തിലും നേരായ വഴിയിലും മാത്രം വിശ്വസിച്ച്, മുന്നോട്ട് നടക്കുന്ന രാഘവന്റെ മുഖത്ത് അപ്പോൾ പതർച്ചയില്ലാത്ത ഒരു പുഞ്ചിരി ഉണ്ടായിരുന്നു.