അകത്തളങ്ങളിൽ, ഇനി മുതൽ തനിക്ക് കാവൽ നിൽക്കാൻ കടുത്ത നിശബ്‌ദത

ഇളയ മകൻ്റെ ഹൗസ് വാമിംഗ് ചടങ്ങുകൾ ഒക്കെ കഴിഞ്ഞ് സന്ധ്യ മയങ്ങിയ വേളയിലാണ് സുമംഗലി തറവാട്ടു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയത്. അപ്പോൾ അവരുടെ മനസ്സ് നിറയെ അന്ന് വരാനിരിക്കുന്ന ഏകാന്തതയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയവും ആശങ്കകളും മാത്രമായിരുന്നു. ഇന്നലെ വരെ ചെറുമക്കളുടെ കൊഞ്ചലുകളും കളിച്ചിരികളും കൊണ്ട് മുഖരിതമായിരുന്ന ആ പഴയ ഓടിട്ട വലിയ വീടിന്റെ അകത്തളങ്ങളിൽ, ഇനി മുതൽ തനിക്ക് കാവൽ നിൽക്കാൻ കടുത്ത നിശബ്‌ദത മാത്രമായിരിക്കുമെന്ന ചിന്ത അവരെ വല്ലാതെ തളർത്തിക്കളഞ്ഞു. പൊതുപ്രവർത്തന തിരക്കുകളും പാർട്ടി പരിപാടികളും ഇല്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ മാത്രം വീട്ടിൽ തങ്ങുന്ന ഭർത്താവ് രാഘവന്റെ കർക്കശ സ്വഭാവവും ആക്രോശങ്ങളും മാത്രമായിരിക്കും ഇനി ആ വീടിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുക. വിവാഹം കഴിഞ്ഞിട്ട് ആദ്യത്തെ മകൻ ജനിക്കുന്നത് വരെയുള്ള ആ നാളുകളിൽ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്നേഹവും കരുതലും തനിക്ക് എന്തെങ്കിലും തരത്തിൽ അനുഭവിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുള്ളത്.

വിവാഹാലോചനകൾ നടന്നു കൊണ്ടിരുന്ന ആ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ചെറിയമ്മാവൻ കൃത്യമായി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നതാണ്, രാഘവൻ കടുത്ത നിലപാടുകളുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനാണെന്ന്. എന്നാൽ മുഴുവൻ സമയവും പാർട്ടി പ്രവർത്തനവും സാമൂഹിക സേവനവുമാണ് ആ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യമെന്ന് സുമംഗലി നേരിട്ടറിഞ്ഞത്, ആദ്യത്തെ പ്രസവത്തിനായി സ്വന്തം വീട്ടിൽ പോയി പ്രസവം കഴിഞ്ഞ് കുഞ്ഞുമായി തിരികെ വന്നതിന് ശേഷമായിരുന്നു. പ്രായമായ അമ്മയ്ക്ക് എങ്കിലും വീട്ടിൽ ഒരു കൂട്ടുവേണമെന്ന് തോന്നിയത് കൊണ്ടാണ് താനൊരു വിവാഹം കഴിച്ചത് എന്ന്, തന്റെ നിസ്സാരമായ പരിഭവങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ രാഘവൻ എപ്പോഴും നീരസത്തോടെ പറയുമായിരുന്നു. അന്ന് വൈകിട്ട് പ്രിയദർശിനി ബസ്സിൽ കയറി ഗ്രാമത്തിലെ കവലയിൽ വന്നിറങ്ങിയപ്പോൾ തന്നെ, ഭരണകൂടത്തിനെതിരെയുള്ള വലിയൊരു പ്രതിഷേധ പ്രകടനത്തിനുള്ള അവസാന വട്ട ഒരുക്കങ്ങളിലായിരുന്നു യുവസഖാക്കൾ. അന്ന് ആ സമര പരിപാടി ഔദ്യോഗികമായി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുന്നത് പതിവുപോലെ സഖാവ് രാഘവൻ തന്നെയായിരുന്നു.

സ്വന്തം മകന്റെ കയറിത്താമസ ചടങ്ങിന് പോലും പങ്കെടുക്കാൻ സമയം കണ്ടെത്താത്ത രാഘവന്, കൊടി പിടിക്കുന്നിടത്തും സമരമുഖങ്ങളിലും എത്ര തിരക്കുകളുണ്ടെങ്കിലും പറന്നെത്തുന്നതിന് യാതൊരുവിധ തടസ്സങ്ങളുമില്ലല്ലോ എന്ന് അവർ പുച്ഛത്തോടെ ഓർത്തു. ബസ്സിൽ നിന്ന് സൗജന്യ യാത്ര ചെയ്ത് വന്നത് പുള്ളിക്കാരന് ഒട്ടും ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ലെന്ന് ആ മുഖത്തെ പരുക്കൻ നോട്ടത്തിലൂടെ സുമംഗലിക്ക് പെട്ടെന്ന് തന്നെ മനസ്സിലായിരുന്നു. ആ മനുഷ്യനെ ഒന്നു നോക്കാൻ പോലും നിൽക്കാതെ നിർവ്വികാരതയോടെ മുഖം തിരിച്ച് ഇടവഴിയിലൂടെ വീട്ടിലേക്ക് നടക്കുമ്പോൾ, സന്ധ്യക്ക് മുൻപ് തന്നെ വീടും മുറ്റവും അടിച്ചുവാരി വൃത്തിയാക്കണമെന്ന ചിന്ത മാത്രമായിരുന്നു അവരുടെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന സങ്കടങ്ങൾക്കിടയിലും ഉണ്ടായിരുന്നത്. രാത്രി ഭക്ഷണത്തിനായി ഇളയ മകൻ്റെ ഭാര്യ പൊതിഞ്ഞു നൽകിയ സദ്യയിലെ മിച്ചം വന്ന ചോറും വിവിധ കറികളും ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നത് കൊണ്ട്, ആ രാത്രിയിൽ സുമംഗലിക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് പാചക ജോലികളൊന്നും ചെയ്യേണ്ടി വന്നില്ല.

അത്കൊണ്ട് തന്നെ സന്ധ്യാദീപം തെളിയിച്ച് ദൈവത്തിന് മുന്നിൽ പ്രാർത്ഥിച്ചതിന് ശേഷം, അവർ ക്ഷീണം കാരണം വരാന്തയിലെ ചെറിയ കസേരയിലേക്ക് വന്നിരുന്നു. ആ സമയത്താണ് തെക്കേമുറ്റത്തെ വലിയ പുളിമാവിൽ കെട്ടിയിട്ടിരുന്ന ആ പഴയ ഊഞ്ഞാൽ കാറ്റിൽ പോലും അനങ്ങാതെ നിശ്ചലമായി കിടക്കുന്നത് അവരുടെ കണ്ണിൽ പെട്ടത്. ആ കാഴ്ച സുമംഗലിയുടെ മനസ്സിൽ വീണ്ടുമൊരു വല്ലാത്ത അസ്വസ്ഥതയും ശൂന്യതയും പടർത്തി. തനിക്ക് ജനിച്ച മൂന്ന് മക്കളിൽ മൂത്ത രണ്ടാൺമക്കളും ജോലിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ഭാഗമായി മാറിത്താമസിച്ചപ്പോൾ സുമംഗലിക്ക് വലിയതോതിൽ വിഷമങ്ങൾ തോന്നിയിരുന്നില്ല. പക്ഷേ, കഴിഞ്ഞ ആറേഴ് വർഷമായി രാപ്പകലില്ലാതെ തന്നോടൊപ്പം ഉണ്ടും ഉറങ്ങിയും ഒരേ കൂരയ്ക്കിടയിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നവർ പെട്ടെന്നൊരു സുപ്രഭാതത്തിൽ ഇറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശൂന്യമായതുപോലെയും കൈകാലുകളുടെ ബലം നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെയും തോന്നി.

അപ്പോഴേക്കും ചുവരിൽ തൂക്കിയിട്ടിരുന്ന ആ വലിയ പണ്ടത്തെ ഘടികാരത്തിൽ രാത്രി എട്ടു മണി അടയാളപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് മണി മുഴങ്ങി. രാഘവൻ ഇനിയും വീടണയാൻ വൈകും എന്നവർക്കറിയാം, കാരണം സാധാരണയായി രാത്രി പതിനൊന്ന് മണിയോ പന്ത്രണ്ട് മണിയോ ആണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണക്ക്. എത്ര വൈകി കിടന്നാലും പിറ്റേദിവസം രാവിലെ കൃത്യം ആറ് മണിക്ക് മുമ്പ് എഴുന്നേറ്റ് വീണ്ടും പുറത്തേയ്ക്ക് പോവുകയും ചെയ്യും. ഇനി അധികം വൈകേണ്ടെന്നും കിടന്നുറങ്ങാമെന്നും കരുതി എഴുന്നേറ്റ് മുൻവാതിലടയ്ക്കാനായി ഒരുങ്ങുമ്പോഴാണ് മുറ്റത്തേക്ക് ഒരു മടൽ ചൂട്ട് കത്തിച്ച് കൊണ്ട് ആരോ കടന്നുവരുന്നത് അവർ കണ്ടത്. ഈ പാതിരാത്രിയിൽ ഇതാരാണെന്ന വലിയൊരു ആശങ്കയോടെയും സംശയത്തോടെയും പടിക്കൽ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോഴാണ്, മുഖത്തെ വെളിച്ചത്തിലേക്ക് നടന്നടുത്ത ആ മനുഷ്യൻ തന്റെ ഭർത്താവ് രാഘവൻ തന്നെയാണെന്ന് സുമംഗലി തിരിച്ചറിഞ്ഞത്.

ഇതെന്താ ഇത്ര പെട്ടെന്ന് സമര പരിപാടികളൊക്കെ കഴിഞ്ഞോ എന്ന് വലിയൊരു അത്ഭുതത്തോടെയാണ് അവർ രാഘവനോട് ചോദിച്ചത്. ഇല്ല, ഇന്നത്തെ സമരത്തിന്റെ സമാപന ചടങ്ങുകൾ ഇനിയുമുണ്ട്, പക്ഷേ ഞാൻ അവിടെ നിന്നില്ലെന്ന് മയമില്ലാത്ത ശബ്ദത്തിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു കൊണ്ട് കിണ്ടിയിലെ വെള്ളമെടുത്ത് കാലുകൾ കഴുകിയിട്ട് രാഘവൻ പടി കയറി അകത്തേക്ക് വന്നു. എന്തെങ്കിലും കഴിച്ചോ എന്ന് വലിയൊരു ആശങ്കയോടെയും ഭയത്തോടെയും സുമംഗലി ചോദിച്ചു. ഇല്ല, നല്ല വിശപ്പുണ്ട്, നീ എനിക്ക് ഒരൽപ്പം കഞ്ഞി എടുത്തു വെക്കൂ എന്ന് അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. അയ്യോ അവിടുന്ന് സദ്യയുടെ ബാക്കി പൊതിഞ്ഞു തന്നയച്ചത് കൊണ്ട്, ഞാൻ ഇന്ന് വീട്ടിൽ കഞ്ഞി വെച്ചിട്ടില്ലെന്ന് നേരിയ ഭയത്തോടെയാണ് അവർ മറുപടി പറഞ്ഞത്. അത് ശരി, അപ്പോൾ ഞാനിന്ന് ഈ രാത്രി പട്ടിണി കിടക്കട്ടെയെന്ന് നീ കരുതിയോ എന്ന് അയാളുടെ ശബ്ദം ഉയർന്നപ്പോൾ സുമംഗലിയുടെ ശരീരം ഒരു പൂക്കുല പോലെ വിറച്ചുപോയി.

എന്നാൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി രാഘവൻ തന്റെ നിലപാട് മാറ്റി സംസാരിച്ചു. കുഴപ്പമില്ല സാരമില്ല, തൽക്കാലം ഞാൻ അടുക്കളയിൽ ചെന്ന് ഇത്തിരി കഞ്ഞി ഉണ്ടാക്കി കുടിച്ചോളാം, നീ കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദിവസമായി മകന്റെ വീട്ടിൽ കിടന്ന് വല്ലാതെ കഷ്ടപ്പെടുന്നതല്ലേ, അതുകൊണ്ട് നീ പോയി കിടന്നുറങ്ങൂ എന്ന് അദ്ദേഹം ശാന്തമായി പറഞ്ഞു. അപ്രതീക്ഷിതമായി ഭർത്താവിന്റെ ഭാഗത്തു നിന്നും അങ്ങനെയൊരു പെരുമാറ്റം ഉണ്ടായത് കേട്ട് സുമംഗലി അമ്പരന്ന് വിറങ്ങലിച്ചു നിന്നു. താൻ ഈ കാണുന്നതും കേൾക്കുന്നതുമെല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമാണോ അതോ ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള സ്വപ്നമാണോ എന്ന സംശയത്താൽ അവർ സ്വന്തം കൈകളിൽ നുള്ളി നോക്കി. നീയെന്താ അവിടെ മിഴിച്ച് നിൽക്കുന്നത്? വേഗം പോയി കിടക്കൂ, രണ്ട് ദിവസമായി മകന്റെ വീട്ടിലെ ഓട്ടപ്പാച്ചിലിൽ അല്ലേ? പിന്നെ മറ്റൊരു പ്രധാന കാര്യം, നാളെ വെളുപ്പാൻ കാലത്ത് നീ എഴുന്നേൽക്കാൻ നിൽക്കേണ്ടതില്ല. നല്ല രീതിയിൽ ക്ഷീണം മാറിയതിന് ശേഷംമാത്രം സാവധാനം എഴുന്നേറ്റാൽ മതി, എനിക്ക് നാളെ പ്രത്യേകിച്ച് പാർട്ടി പരിപാടികളൊന്നുമില്ലെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ഇങ്ങേർക്കിതെന്തുപറ്റി? ഇരുട്ടിലൂടെ ഒറ്റയ്ക്ക് നടന്നു വന്നപ്പോൾ എതിരാളികൾ ആരെങ്കിലും മടൽ കൊണ്ട് തലയ്ക്ക് അടിച്ചു വല്ലതും മാറ്റം വരുത്തിയതാണോ? തന്നോട് ഇതുപോലെ ഒരു അനുകമ്പയോടെയും സ്നേഹത്തോടെയും ആ മനുഷ്യൻ ഇന്നുവരെ സംസാരിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ എന്നോർത്തപ്പോൾ സുമംഗലിക്ക് അതൊരു സ്വപ്നലോകത്ത് നിൽക്കുന്ന പ്രതീതിയാണ് സമ്മാനിച്ചത്. കിളിപോയ അവസ്ഥയിൽ നിന്നിരുന്ന സുമംഗലി, പതിയെ നടന്ന് ചെന്ന് അടുക്കളയോട് ചേർന്നുണ്ടായിരുന്ന ചെറിയ മുറിയിലെ കട്ടിലിൽ പോയി കിടക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ അത് കണ്ട ഉടനെ രാഘവൻ പറഞ്ഞു, ഇവിടെ ഒറ്റയ്ക്ക് കിടന്ന് രാത്രിയിൽ എന്തെങ്കിലും ഗ്യാസിന്റെ പ്രശ്നമോ മറ്റോ വന്ന് അസുഖം വന്നാൽ പിന്നെ ആരും അറിയുകയില്ല, അതിനാൽ നീ എഴുന്നേറ്റുപോയി അപ്പുറത്തെ നമ്മുടെ പഴയ മുറിയിൽ കിടക്കൂ എന്ന് സ്നേഹത്തോടെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
അയാൾ ചൂടോടെ കഞ്ഞിയുണ്ടാക്കാനായി അടുക്കളയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുപോകുമ്പോൾ, അവിശ്വസനീയതയോടെ സ്വന്തം തലയിണയും ബെഡ്ഷീറ്റുമെടുത്ത് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഇറങ്ങിപ്പോന്ന അവരുടെ പഴയ ബെഡ്റൂമിലേക്ക് സുമംഗലി കയറിപ്പോയി. കിടന്നപ്പോഴും താൻ ഏതോ ഒരു മായാലോകത്ത് അകപ്പെട്ടതുപോലെയായിരുന്നു അവർക്ക് തോന്നിയത്. സ്വപ്നമാണോ അതോ യാഥാർത്ഥ്യമാണോ എന്ന് തിരിച്ചറിയാനാവാത്ത നൂറായിരം ചിന്തകളിൽ മുഴുകി കിടന്ന സുമംഗലി, ഏതൊക്കെയോ നിമിഷങ്ങളിൽ അറിയാതെ മയങ്ങിപ്പോയി. പിന്നീട് രാവിലെ കണ്ണ് തുറന്ന് നോക്കുമ്പോൾ നേരം നന്നേ പുലർന്നിരുന്നു. പരിഭ്രാന്തിയോടെ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയെഴുന്നേറ്റ് വേഗത്തിൽ അടുക്കളയിലേക്ക് ചെല്ലുമ്പോൾ, അടുപ്പിലെ പുട്ടുകുറ്റിയിൽ നിന്ന് വെള്ളാവി പറക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മറ്റൊരു അടുപ്പിൽ ഭംഗിയായി മൂടി വെച്ചിരിക്കുന്ന കടലക്കറി കൂടി കണ്ടതോടുകൂടി സുമംഗലിയുടെ കണ്ണ് അമ്പരപ്പുകൊണ്ട് തള്ളിപ്പോയി.

നീ എഴുന്നേറ്റോ? എങ്കിൽ പിന്നെ ഒട്ടും വൈകാതെ വേഗം പല്ല് തേച്ചിട്ട് ഇങ്ങോട്ട് വാ, എനിക്ക് നല്ല രീതിയിൽ വിശക്കുന്നുണ്ട്, ഞാൻ ഇന്ന് പുട്ടാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്, രാവിലെ വേറെയൊന്നും ഉണ്ടാക്കാൻ എനിക്ക് അത്ര പരിചയമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ശബ്ദം കേട്ട് പുറത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ വരാന്തയിൽ ഇരുന്ന് പാർട്ടി പത്രവും എടുത്തു വായിച്ചുകൊണ്ട് രാഘവൻ അങ്ങോട്ടേക്ക് നടന്നുവരുന്നതാണ് സുമംഗലി കണ്ടത്. എന്നാൽ ആകാംക്ഷ അടക്കാനാവാതെ അവർ ചോദിച്ചു, അല്ല, നിങ്ങൾക്ക് ഇന്ന് പാർട്ടി ഓഫീസിലോ മറ്റ് പരിപാടികളോ ഒന്നുമില്ലേ? പാർട്ടി പരിപാടികളൊക്കെ ധാരാളമുണ്ട്, പക്ഷേ ഞാൻ ഇന്ന് വൈകുന്നേരത്തെ ആ ചെറിയ റാലിയിൽ മാത്രമേ പങ്കെടുക്കുന്നുള്ളൂ. എന്റെ ഔദ്യോഗിക പദവികളെല്ലാം ഞാൻ ഇന്നലെ രാത്രി തന്നെ ഔദ്യോഗികമായി ഒഴിഞ്ഞിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഈ നാട്ടിലെ സാധാരണ ഒരു പാർട്ടി പ്രവർത്തകൻ മാത്രമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പുഞ്ചിരിയോടെ വ്യക്തമാക്കി.
അത് കേട്ടയുടനെ സുമംഗലിയുടെ തലക്കകത്ത് ശക്തമായൊരു ഇടിമുഴക്കം ഉണ്ടായതുപോലെ തോന്നി. അതെന്താ പെട്ടെന്ന് അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ? നിങ്ങൾക്ക് എതിരായി പാർട്ടിയിൽ എന്തെങ്കിലും ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങൾ വല്ലതും ഉയർന്നുവന്നോ എന്ന് അവർ ആശങ്കയോടെ ചോദിച്ചു. അയ്യോ അതൊന്നുമല്ല, കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് തന്നെ ഞാൻ എല്ലാ ചുമതലകളിൽ നിന്നും എന്നെ പൂർണ്ണമായി ഒഴിവാക്കണമെന്ന് കാണിച്ച് പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന് ഔദ്യോഗികമായി ഒരു കത്ത് നൽകിയിരുന്നു, അതിന്റെ മറുപടി ഇന്നലെയാണ് എനിക്ക് കിട്ടിയതെന്ന് അദ്ദേഹം വളരെ സമാധാനത്തോടെ മറുപടി നൽകി. അതെന്തിനാണ് നിങ്ങൾ അത്രയും പ്രിയപ്പെട്ട ആ സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞത്?

ഓർമ്മ വെച്ച കാലം മുതൽ നിങ്ങളുടെ ജീവശ്വാസമാണ് ഈ പാർട്ടിയെന്നല്ലേ നിങ്ങൾ എപ്പോഴും പറയാറുള്ളത് എന്ന് സുമംഗലി വലിയ അത്ഭുതത്തോടെ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
അതൊക്കെ സത്യമാണ്, ഞാൻ കുടുംബത്തെയും മക്കളെയും വിട്ട് പാർട്ടിക്ക് വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഇത്രനാളും ജീവിച്ചത്. അന്നൊക്കെ ഞാൻ വീട്ടിൽ ഇല്ലെങ്കിലും എന്റെ മൂന്ന് ആൺമക്കളും ചേർന്ന് നിന്നെ നന്നായി നോക്കിക്കൊള്ളുമെന്ന പൂർണ്ണമായ ഉറപ്പിലാണ് ഞാൻ ആ ജീവിതം നയിച്ചിരുന്നത്. പക്ഷേ എന്റെ അവസാനത്തെ മകനും സ്വന്തം വഴിയേ ഇറങ്ങിപ്പോയപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു കാര്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ പാർട്ടിയെ മുന്നോട്ട് നയിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുണ്ട്, എന്നാൽ ചുറ്റും ആരുമില്ലാത്ത നിന്നെ ഇനിയെങ്കിലും നോക്കേണ്ടത് എന്റെ മാത്രം കടമയാണെന്ന്. ഇന്നലെ വരെ എന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഞാൻ പാർട്ടിക്കായിരുന്നു പ്രഥമ പരിഗണന നൽകിയിരുന്നതെങ്കിൽ, ഇനിമുതൽ എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രയോറിറ്റി നിനക്ക് വേണ്ടിയുള്ളത് മാത്രമാണ്. ഞാൻ സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയ, നിനക്ക് അർഹതപ്പെട്ട ആ ഭർത്താവിന്റെ സ്നേഹവും കരുതലും തിരിച്ചുനൽകാൻ ഞാൻ ഇനി ബാധ്യസ്ഥനാണ്.

മക്കൾ ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുൻപ് എന്നെ മാത്രം പൂർണ്ണമായി വിശ്വസിച്ചല്ലേ നീ ഈ തറവാട്ടിലേക്ക് കയറിവന്നത്? അവരെല്ലാം നമ്മളെ വേണ്ടെന്ന് വെച്ചാലും എനിക്ക് നിന്നെ മാത്രം ഇങ്ങനെ ഒറ്റയ്ക്ക് വിട്ടുകളയാൻ ആവില്ലല്ലോ എന്ന് രാഘവൻ ആത്മാർത്ഥമായി പറഞ്ഞു.
അത്രയും കാര്യങ്ങൾ കേട്ടുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ മനസ്സ് പൂർണ്ണമായി നിറഞ്ഞ സുമംഗലിയുടെ രണ്ട് കണ്ണുകളിലൂടെയും ആ സന്തോഷത്തിന്റെ അശ്രുകണങ്ങൾ താഴേക്ക് ഉരുണ്ടുവീണു. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ആ നെഞ്ചിലേക്ക് ഒന്ന് ചാഞ്ഞോട്ടെ എന്ന് കണ്ണീരോടെ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, കയ്യിലിരുന്ന പത്രം കസേരയുടെ പുറത്തേക്ക് എറിഞ്ഞിട്ട് ആ മനുഷ്യൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയെ സ്വന്തം മാറോടു ചേർത്തുപിടിച്ചു. ചില മനുഷ്യർ അങ്ങനെയാണ്, നമ്മൾ പുറമെ നിന്ന് കാണാത്ത വലിയ ദീർഘവീക്ഷണം അവർക്ക് എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരിക്കും. നാട് മുഴുവൻ തള്ളിക്കളയുന്നവൻ എന്ന ചീത്തപ്പേര് കേൾക്കുമ്പോഴും അവരുടെ ഉള്ളിന്റെ ഉള്ളിലെ ശ്രദ്ധ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം കുടുംബത്തിൽ മാത്രമായിരിക്കും ഉണ്ടാവുക. തനിക്കുചുറ്റും മറ്റാരുമില്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന ആ നിമിഷത്തിൽ അവർ ഏത് പ്രതിസന്ധിയെയും മറികടന്ന് ഓടിയെത്താൻ സദാ സന്നദ്ധരുമായിരിക്കും.